De paus op het verkeerde been

Mijn opa is onderscheiden door de paus. Bijna was deze grote eer aan zijn neus voorbij gegaan, zo hoorde ik onlangs van een familielid. Dat de paus zijn handtekening zette onder de aanvraag, was te danken aan een volhardende pastoor. En aan een slimme truc.

Gerrit Mutsaers, de vader van mijn moeder, was een katholiek in hart en nieren. Hij bezocht trouw de kerk en voedde zijn kinderen op volgens de normen en waarden die hij van huis uit had meegekregen. Toch was hij geen kritiekloze volger. Sterker nog: hij kwam op voor zijn rechten. Dus was hij ook overtuigd vakbondsman. Als medewerker van de Eindhovense drukkerij trad hij toe tot het bestuur van de Nederlandse Katholieke Grafische Bond, de NKGB.

Stiekem vergaderen in de oorlog

In de Tweede Wereldoorlog kregen de vakbonden het moeilijk. De NKGB ging ondergronds: de ledenadministratie werd verstopt en de vergaderingen gingen door – spertijd of niet. In de kleine huiskamer van mijn opa en oma spraken de vakbondsmannen over acties. In 1941 richtten ze het Algemeen Sociaal Fonds op, voor gezinnen die het financieel moeilijk hadden. Het fonds overleefde de oorlog en bestaat nu, in 2017, nog steeds.

Twee decennia voorzitter

Na de bevrijding van Eindhoven, op 18 september 1944, kwamen de vakbondspapieren tevoorschijn en vonden de vergaderingen weer plaats in het daglicht. Mijn opa werd voorzitter en zou dat twintig jaar blijven. Hij schopte het zelfs tot lid van het landelijk bestuur van de Grafische Bond. En dat terwijl mijn opa een heel bescheiden man was, niet het prototype van een leider. Maar hij straalde rust uit, en onverzettelijkheid. Aan zo’n man was dringend behoefte, in de jaren na de oorlog.

Linkse rakker?

Pastoor Pieter Harkx van de plaatselijke Joriskerk, was een groot fan van mijn opa. Gerrit Mutsaers had de katholieke schaapjes in een roerige tijd bij elkaar gehouden, vond de pastoor, en dat was een pauselijke onderscheiding waard. Maar het bisdom van Den Bosch had andere ideeën. Een vakbondsman, dat was vast een linkse rakker en daar paste geen pauselijk eerbetoon bij. Dus bedacht pastoor Harkx een truc.

Schilderijen op Hawaï

Naast zijn baan en vakbondswerk had Gerrit tijd voor zijn grote hobby: schilderen met olieverf. Op verzoek van een neef, missionaris op een klein Hawaïaans eiland, schilderde hij een complete Kruisweg voor het kleine kerkje waar de neef predikte. Pastoor Harkx schreef een nieuw verzoekschrift aan de paus. Ditmaal met als argument dat de vrome katholiek Gerrit Mutsaers in zijn vrije tijd veertien prachtige schilderijen had gemaakt voor een kerkje in een ver land.

Trots en een beetje verlegen

Het bisdom ging overstag, de paus zette zijn handtekening en mijn opa ontving de versierselen van Pro Ecclesia et Pontifice (voor kerk en paus). In een doos vol oude documenten vond ik een vergeeld krantenknipseltje uit het Eindhovens Dagblad, met foto. Mijn oma speldt de onderscheiding op, mijn opa kijkt trots en een beetje verlegen. De journalist had geen oog voor de hobby van mijn opa. Het hele stuk gaat over zijn verdiensten als vakbondsman. Een linkse rakker met een pauselijk kruis, het kon dus toch.